IPO là gì? Tổng quan về các đợt chào bán lần đầu ra công chúng

ProNexus Team

10 min read
06-10-2021 | Chứng khoán

IPO - Initial Public Offering là đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của một công ty trên sàn giao dịch chứng khoán.

Nếu quan tâm về các công ty khởi nghiệp hoặc thị trường chứng khoán, bạn có thể đã biết về IPO. Đây là một sự kiện quan trọng đối với các công ty - nhưng chính xác thì IPO là gì?

Trong bài viết này, ProNexus sẽ giải thích một số điều cần biết về IPO. Định nghĩa, cách hoạt động và cách giá mở cửa của một IPO được xác định.

Phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) là gì?

IPO là khi một công ty chuyển từ việc chỉ chấp nhận một vài nhà đầu tư tư nhân sang giao dịch công khai trên sàn chứng khoán. Khi đó, cổ phiếu của công ty có thể được mua bởi bất kỳ nhà đầu tư nào có vốn và mong muốn sở hữu.

Trước khi công khai, các công ty này là công ty tư nhân. Điều này có nghĩa là chỉ có một vài nhà đầu tư nắm giữ cổ phần. Thường là các đối tác kinh doanh của chủ sở hữu công ty. Sau khi công ty ra công chúng, cổ phiếu sẽ có sẵn trên thị trường.

Các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) hoạt động như thế nào?

IPO chuyển đổi các công ty tư nhân thành công ty đại chúng. Nghĩa là cho phép công chúng mua cổ phiếu công ty trên sàn giao dịch. Ví dụ như sàn HNX (Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội) hoặc HOSE ( Sở giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh).

Doanh nghiệp phát hành IPO có thể là các công ty khởi nghiệp. Chúng được thành lập để phát triển nhanh chóng và có mục tiêu chào bán ra công chúng. Hoặc các công ty trước đây thuộc sở hữu tư nhân, nhưng hiện đang tìm kiếm nguồn đầu tư mới.

Trước khi lên sàn chứng khoán, công ty phải được bảo lãnh bởi một hoặc vài ngân hàng. Điều này nhằm đảm bảo doanh nghiệp có mô hình kinh doanh đáng tin cậy, nhiều cơ hội phát triển và nguồn tài chính minh bạch.

Các công ty phải xin giấy phép từ Ủy ban Chứng khoán Nhà Nước - một tổ chức chính phủ chịu trách nhiệm quản lý thị trường chứng khoán.

Khi mới chào bán, doanh nghiệp thường ưu tiên các nhà đầu tư lớn đầu tư vào công ty trước. Sau giai đoạn chào bán ban đầu này, cổ phiếu sẽ được công khai hoàn toàn và có thể được mua bởi bất kỳ ai.

Cổ phiếu là gì? Về cơ bản, đó là quyền sở hữu một phần trong giá trị của một công ty. Khi tổng giá trị của công ty tăng lên, giá trị phần sở hữu của bạn cũng tăng theo. 

Tuy nhiên, nếu công ty mất giá,  giá trị cổ phần sở hữu của bạn cũng giảm sút. Chính vì vậy, luôn có rủi ro liên quan đến mọi khoản đầu tư IPO.

Giá bán mở cửa của một đợt IPO được xác định như thế nào?

Không phải tất cả các đợt IPO đều mở ở cùng một mức giá. Khi công ty tiến hành IPO, cổ phiếu của họ sẽ mở ở một mức giá nhất định trên mỗi cổ phần. Mức giá đó được xác định như thế nào? Có một số yếu tố quyết định giá cổ phiếu tại một đợt IPO như sau:

Cung và cầu

Một phần giá trị của cổ phiếu trong đợt IPO phụ thuộc vào cung và cầu của thị trường. Khi cung cao hơn cầu, giá có xu hướng thấp hơn. Cổ phiếu sẽ rẻ khi công ty phát hành cổ phiếu lúc thị trường ít để ý tới nó. Tuy nhiên, khi nguồn cung ít hơn, sự hiếm hoi khiến nhà đầu tư khó mua hơn, giá cổ phiếu có thể tăng lên. 

Cung cầu hoạt động trái ngược nhau. Khi nhiều người muốn sở hữu cùng một thứ, giá sẽ tăng lên. Mọi người sẵn sàng trả nhiều hơn khi tin rằng cổ phiếu sẽ tăng giá trong tương lai.. Khi nhu cầu ở mức thấp, người bán có thể phải giảm giá.

Khi cổ phiếu mới được tung ra thị trường, chúng cũng bị ảnh hưởng bởi cung - cầu như mọi thứ khác. Ví dụ, UBer tại thời điểm mới ra mắt, cổ phiếu của nó có lượng cầu lớn so với nguồn cung. Do đó, giá một cổ phiếu UBer trong đợt IPO đạt ngưỡng cao so với thị trường.

Trong khi tại một đợt IPO nhỏ hơn, ít được biết đến hơn, lượng cầu ít hơn, nguồn cung lại nhiều hơn. Những yếu tố này làm cho giá của những cổ phiếu có nhu cầu cao tăng mạnh.

Giá trị công ty

Giá trị công ty cũng là một yếu tố quyết định giá cổ phiếu trong một đợt IPO. Các công ty có doanh thu cao, nhiều tài sản và vốn thường có giá cổ phiếu cao. Mua một cổ phần có nghĩa là mua vào một phần tổng giá trị của công ty đó. Các công ty có tổng giá trị lớn có giá cổ phiếu cao hơn chỉ vì mỗi "miếng bánh" riêng lẻ có giá trị cao hơn.

Triển vọng tăng trưởng trong tương lai

Cuối cùng, triển vọng tăng trưởng của một công ty góp phần định giá cổ phiếu của công ty đó. Các công ty tiềm năng, có kế hoạch kinh doanh rõ ràng tại thị trường rộng mở, ít cạnh tranh, có khả năng được đánh giá cao hơn.

Khi bỏ tiền vào công ty, các nhà đầu tư sẽ muốn biết "miếng bánh" của họ sẽ phát triển đến cỡ nào khi công ty tiếp tục hoạt động. Vì vậy, khi cân nhắc mức giá của IPO, các nhà đầu tư luôn xem xét triển vọng tăng trưởng trong tương lai của công ty đó.

Các đợt IPO có phải là khoản đầu tư tốt không?

Bạn nên coi việc đầu tư vào các đợt IPO bao hàm cả rủi ro và phần thưởng. Phần thưởng đó có thể rất hậu hĩnh. Tham gia sớm vào một công ty đang trên đà phát triển mạnh, bạn có thể kiếm được một số tiền lớn.

Tuy nhiên, rủi ro khi đầu tư IPO cũng khá cao. Không giống như cổ phiếu của các công ty đã được giao dịch trên sàn chứng khoán lâu năm, các cổ phiếu mới chưa được nhiều nhà đầu tư, ngân hàng và các cơ quan chức năng khác nghiên cứu kỹ lưỡng.

Hơn nữa, không ai biết chắc chắn công ty đó sẽ hoạt động như thế nào sau khi được giao dịch công khai và có thêm vốn. Việc công ty IPO phải vật lộn dưới sức nặng của quy mô mới lớn hơn trong khi bộ máy quản lý cũ không thể điều hành nổi không phải điều hiếm thấy.

Nhìn chung, rất khó để nói liệu IPO có phải là khoản đầu tư tốt hay không. Điều cần nhớ đối với các nhà đầu tư, mặc dù cơ hội thu được lợi nhuận cao là có, nhưng nó đi kèm với rủi ro đáng kể.  

Ví dụ, cổ phiếu sẽ mất giá hoặc đơn giản là không tăng giá trị nhanh như bạn kỳ vọng. Thay vào đó, nếu đầu tư vào một công ty khác, bạn sẽ kiếm được lợi nhuận cao hơn.. Nếu bạn không dám chấp nhận mạo hiểm, hãy xem xét các danh mục khác trước khi đầu tư vào IPO.

Cách mua cổ phiếu IPO

Bạn có thể mua cổ phiếu một công ty trên bất kỳ sàn giao dịch nào nó được niêm yết. Thông thường, có thể mua cổ phiếu IPO qua công ty môi giới hoặc dịch vụ môi giới trực tuyến. 

Cổ phiếu IPO có thể được mua trước khi nó chính thức được bán tại sàn giao dịch. Tuy nhiên,điều này có khả thi hay không còn phụ thuộc vào một số yếu tố khác. Như mức độ mở cửa của công ty đối với việc chào bán cổ phần cho các nhà đầu tư cá nhân. Và liệu công ty môi giới có thể giúp bạn tiếp cận với công ty IPO trước khi ra mắt công chúng hay không.

Đối với hầu hết nhà đầu tư, cách để bắt đầu đầu tư IPO là thiết lập tài khoản với công ty môi giới và mua cổ phiếu sau khi IPO được công bố rộng rãi. Khi bắt đầu tham gia thị trường IPO, bạn có thể sẽ thấy bối rối. Tuy nhiên, kinh nghiệm được tích lũy qua thời gian sẽ giúp bạn hiểu thị trường hơn.

Đâu là giải pháp an toàn cho các nhà đầu tư mới 

Trong trường hợp thiếu kinh nghiệm và kiến thức nền tảng, bạn có thể cải thiện kỹ năng thông qua việc tự học. Tuy nhiên, cách hiệu quả nhất là kết nối với một cố vấn tài chính chuyên nghiệp để hỗ trợ đường dài. 

Cố vấn đầu tư là những người có kinh nghiệm, thành công và đã được chứng minh về năng lực. Người này sẽ giúp khách hàng lập kế hoạch đầu tư tổng thể, thiết kế danh mục, tư vấn và quản lý rủi ro. Cùng với đó là tư vấn chi tiết từng loại hình đầu tư hợp pháp trên thị trường. 

Các nhà đầu tư mới có thể tìm kiếm các chuyên gia phù hợp thông qua ứng dụng ProNexus - nền tảng cho phép kết nối trực tiếp cố vấn tài chính với người dùng có nhu cầu. Mọi cố vấn trên ứng dụng đều được kiểm duyệt hồ sơ chất lượng chuyên môn, và bị ràng buộc bởi các tiêu chuẩn nghiêm ngặt bởi ProNexus. 

Hiện nay, ứng dụng được phát hành trên cả Apple App Store và Google CH Play. Người dùng có thể tải xuống cho iOSAndroid

Hãy là người đầu tiên bình luận trong bài